de Volkskrant - Amsterdam krijgt op een na hoogste houten gebouw van Europa

En sluit daarmee aan bij een wereldwijde trend

ARTIKEL: Hoge gebouwen van hout zijn wereldwijd een trend. Ze zijn duurzaam en daar is een markt voor. In Amsterdam zal Haut verschijnen, een houten woontoren met 21 verdiepingen.

https://www.volkskrant.nl/economie/amsterdam-krijgt-op-een-na-hoogste-houten-gebouw-van-europa~a4528291/   

Het wordt het grootste houten gebouw in Amsterdam en op één na de hoogste houten woontoren in Europa. Haut, klinkt als hout en Frans voor hoog, wordt kortom een gebouw van superlatieven.

Projectontwikkelaar Lingotto won met het idee voor een houten woontoren een tender van de gemeente Amsterdam. Die wilde op een plek vlak bij het Amstelstation en met uitzicht op de Amstel een bijzonder en duurzaam gebouw hebben.

Wereldwijde trend

Plots viel het kwartje bij veel architecten en projectontwikkelaars: bouwen in hout is duurzaam

Met het winnende ontwerp van architectenbureau Team V meldt Amsterdam zich in de kopgroep van een wereldwijde trend om hoge gebouwen van hout te bouwen. Trend is te zacht uitgedrukt: er is sprake van een ware wedren wie het hoogste houten gebouw kan bouwen. Het startschot klonk in 2009, toen in Londen The Stadthaus werd gebouwd. De bouwers maakten gebruik van cross laminated timber, een soort multiplex dat niet bestaat uit dunne laagjes verlijmd hout maar uit fikse planken naaldhout, dwars op elkaar gelijmd. Supersterk en licht. Het materiaal bestond al tientallen jaren, maar The Stadthaus kreeg enkele prestigieuze architectuurprijzen en plots viel het kwartje bij veel architecten en projectontwikkelaars: bouwen in hout is duurzaam. En voor duurzaam is een markt.

Amsterdam doet mee met de beste. Volgend jaar wordt de eerste steen gelegd en in 2020 moet het gebouw klaar zijn. Op dat moment staat alleen in Wenen een nog hoger houtbouwsel: HoHo, 24 verdiepingen en 84 meter hoog, nu nog in aanbouw.

Maar Haut is wel op tijd om nog mee te doen in de kopgroep van houtbouwers, voordat de nog hogere torens worden opgetrokken. In Parijs ligt er een op de tekentafel van 35 verdiepingen. En in Londen wordt hard getekend aan de Oakwood, Tower, een gebouw van 80 verdiepingen en 300 meter hoog.

Opslagplaats van CO2

Hout heeft grote voordelen boven beton en staal, zegt directeur Bob Jansen van Lingotto. 'De meeste projectontwikkelaars die duurzaamheid nastreven, proberen dat te bereiken met het gebruik van zonnepanelen en dergelijke', zegt hij. 'Die maken het energiegebruik van het gebouw minder. Wij wilden ook de bouw zelf duurzaam maken.'

Voor het klimaat lijkt bouwen van hout het ei van Columbus. Het nieuwe kabinet wil enorme hoeveelheden CO2 ondergronds laten opslaan, maar ook hout is een opslagplaats van CO2. Als het casco van Haut helemaal van hout zou worden gebouwd, zou de bouw ervan geen CO2 hebben uitgestoten, maar juist CO2 hebben opgeslagen. Maar helaas: de begane grond wordt nog in beton uitgevoerd en daarom is er toch nog een kleine netto-uitstoot. Maar wel veel minder dan bij een betonnen gebouw: 34 ton in plaats van 870 ton.

Met houtbouw zou een stad kunnen veranderen in een enorme opslagplaats van CO2. Zou de Amsterdamse Bijlmermeer zijn gebouwd van hout, dan zou daarmee naar schatting honderdduizend ton CO2 zijn uitgespaard. Dat is veel: evenveel als 40 duizend auto's in een jaar uitstoten. Maar ook weer niet héél veel. Om de uitstoot van één grote kolencentrale in één jaar op te slaan, zou je honderd Bijlmers van hout moeten bouwen.

Sommige bouwsels die meedoen in de houtrace pronken demonstratief met hun hout. De gevel van de Cube in Londen, die dit jaar werd opgeleverd, is een orgie van roodachtig hout. In Stockholm is een plan ontwikkeld om 33 houten verdiepingen boven op een betonnen parkeergarage te zetten. Het ontwerp van de gevel ziet eruit als een figuurzaagwerkje van een overdreven creatieve buurman. In veel houten gebouwen zijn zalen, zuilen en entrees van overdadig roodbruin hout.

Weinig zichtbaar hout

Zo niet in Haut. In de woningen is het plafond het enige hout dat er te zien is. Op de vloeren ligt beton (met daarin de verwarmings- en koelingsbuizen), de wanden gaan schuil achter gips omdat de woningen anders te gehorig zouden zijn. De gevels worden bekleed met materiaal dat beter tegen de regen bestand is. Van buitenaf, vooral 's avonds als overal de lichten branden, zal het gebouw toch wel houtkleuring oplichten omdat de plafonds dan de kleur bepalen.

Projectontwikkelaar Jansen is nog in een discussie verwikkeld met architectenbureau Team V over de entree. De architect wil een betonnen kolom die daar staat gewoon van beton laten. Jansen vindt dat net iets te cru: 'We bouwen een bijzonder houten gebouw. En dan heb je bij de entree zo'n enorme betonnen kolom. Dat gaat ons iets te ver.' Wat hem betreft komt om die kolom het enige niet-functionele hout van het hele gebouw.

Bouwen in hout is volgens Jansen duurder dan in beton, rond 20 procent. Dat komt door gebrek aan concurrentie tussen de leveranciers, zegt Jansen. 'Betoncentrales heb je in Nederland heel veel. Voor dit materiaal zijn er in Europa maar een stuk of zeven leveranciers. Wij halen het uit Duitsland.'

Aan het einde van de levensduur van het gebouw wacht nog wel een groot voordeel: 'Je schroeft het zo weer uit elkaar en dan kun je die platen opnieuw gebruiken.' Dan moeten er wel een miljoen schroeven uit.

Beter binnenklimaat

De bewoners van Haut zullen niet veel merken van de bijzondere materiaalkeuze. Hun plafonds zullen van hout zijn, maar niet de wanden en niet de vloer. Maar ze zullen het wel merken aan het binnenklimaat, zegt André Jorissen, hoogleraar bouwkunde aan de TU Eindhoven. 'Gebouwen van beton hebben altijd een probleem met de vochthuishouding. Gebouwen van hout niet. Die nemen het op en staan het weer af, en leveren een beter binnenhuisklimaat op.

'Het klinkt erg brandbaar, al dat hout. Brandveiligheidsexpert Ruud van Herpen, ook van de TU Eindhoven, ziet daar wel een probleem. 'Het gebouw zal niet snel branden, maar het is wel een extra risicofactor.' Maar als hij hoort dat Haut wordt voorzien van een sprinklerinstallatie, is hij volledig gerustgesteld: 'Dat compenseert ruimschoots voor het extra risico.'

Top-10 hoogste hout

De Oakwood Tower in Londen. ©

1. Londen. Oakwood Tower of Tandenstoker. In ontwikkeling. 80 verdiepingen en 300 meter hoog.

2.Parijs, Baobab. 35 verdiepingen. In ontwikkeling.

3. Stockholm. Trätoppen. 33 verdiepingen van hout, boven op een parkeergarage van 7 verdiepingen. In ontwikkeling. 

4. Wenen. HoHo. Woon- en kantoorflat van 24 verdiepingen. 84 meter. In aanbouw. 

5. Amsterdam. Haut. 21verdiepingen woontoren. 73 meter. Bouw begint volgend jaar.

6. Vancouver. Tall wood Building. 18 verdiepingen. Studentenflat van 58 meter hoog. Wordt dit jaar opgeleverd.

7. Brisbane. 52 meter hoog kantoorgebouw. Bouw begint volgend jaar. 

8. Skelleftea. Stoorn. 50meter, 19 verdiepingen. Multifunctioneel gebouw. in ontwikkeling 

9.Bergen (Noorwegen). Treet. 14 verdiepingen, 49meter. Op dit moment de hoogste in Europa.

10. Melbourne. Forté. Woongebouwen uit 2012 van 10 verdiepingen, tot voor kort de hoogste houten gebouwen ter wereld.