FD - ‘Het klimaat heeft moedige rechters nodig’

Jaap Spier noemt de verkiezing van Donald Trump slecht nieuws voor het klimaat. De hoogleraar Law and Global Challenges vindt sowieso dat politici te weinig doen tegen klimaatverandering. Hij heeft zijn hoop gevestigd op het wetboek.

‘Het klimaat heeft moedige rechters nodig’

Jaap Spier noemt de verkiezing van Donald Trump slecht nieuws voor het klimaat. De hoogleraar Law and Global Challenges vindt sowieso dat politici te weinig doen tegen klimaatverandering. Hij heeft zijn hoop gevestigd op het wetboek

Een diepe zucht. Gevolgd door een lange stilte. Bedachtzaam zoekt Jaap Spier naar woorden voor een antwoord op de vraag wat de verkiezing van Donald Trump tot de nieuwe Amerikaanse president betekent voor het klimaat.

Na nog wat gefrunnik aan zijn theeglas geeft de hoogleraar Law and Global Challenges aan de UvA en voormalig advocaat-generaal bij de Hoge Raad antwoord. ‘Dit is geen hoopvolle dag voor het klimaat. Volgens Trump bestaat klimaatverandering niet. Of hij het klimaatverdrag van Parijs gaat opzeggen of niet, het zou mij verbazen als de VS onder zijn leiding de uitstoot van broeikasgassen fors gaat verlagen.’

Jaap Spier (Foto: Peter Boer voor het FD)

Het is woensdagmiddag, café De Plantage in Amsterdam. Een paar uur eerder heeft een politieke outsider het Amerikaanse politieke establishment ten val gebracht. Nieuws dat Spier heeft geraakt. Na 19 jaar stopte de 66-jarige jurist in september als advocaat-generaal bij de Hoge Raad. Een bewuste keuze. Hij wil meer tijd hebben om zich bezig te houden met wat hij ‘echt belangrijke zaken in de wereld’ noemt; armoedebestrijding, natuurrampen en vooral klimaatverandering.

Het klimaat en Spier, het is de laatste jaren een onafscheidelijke combinatie. Spier, die als hoogleraar in Tilburg en Maastricht aanzien vergaarde door zijn publicaties over het aansprakelijkheidsrecht, ging in de afgelopen jaren voorop in de strijd tegen klimaatverandering. In het voorjaar van 2015 publiceerde hij samen met een groep prominente internationale juristen de Oslo-principes. Hierin is op basis van een reeks juridische grondslagen vastgelegd wat de juridische verplichtingen van landen zijn om de ‘hele nare’ gevolgen van klimaatverandering af te wenden.

Het internationaal recht, de rechten van de mens en het aansprakelijkheidsrecht bieden volgens de juristen voldoende aanknopingspunten voor rechters om individuele staten te dwingen de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen. Klimaatverandering bedreigt immers de internationale veiligheid en het recht op leven en gezondheid, redeneren de opstellers. Het recht als brug tussen de klimaatwetenschap – de kennis dat klimaatverandering desastreuze gevolgen heeft voor de mens – en politieke actie.