FD - De Nederlandsche Bank bepleit 'radicale transitie' van energiesysteem

Directeur Job Swank van de Nederlandsche Bank had tien jaar geleden ook niet vermoed dat de centrale bank zich zou bezighouden met het klimaat. Maar vrijdag kwam DNB, voor het eerst, met een rapport over de energie, het klimaat en de gevolgen van het eind vorig jaar gesloten klimaatakkoord van Parijs. 'Economie en energie zijn met elkaar verbonden. Daarom zit dit zeker op ons werkterrein.'

De Nederlandsche Bank bepleit 'radicale transitie' van energiesysteem

Directeur Job Swank van de Nederlandsche Bank had tien jaar geleden ook niet vermoed dat de centrale bank zich zou bezighouden met het klimaat. Maar vrijdag kwam DNB, voor het eerst, met een rapport over de energie, het klimaat en de gevolgen van het eind vorig jaar gesloten klimaatakkoord van Parijs. 'Economie en energie zijn met elkaar verbonden. Daarom zit dit zeker op ons werkterrein.'

Carbon bubble

'Tijd voor transitie' is de titel van het rapport. Dat betekent verder niets voor de toezichthoudende taken van DNB, zegt Swank. Er wordt niet ineens driftig regulering opgetuigd voor energiemaatschappijen of transportbedrijven. 'Ons toezichtsmandaat ligt verankerd in de wet, dat kadert waar we naar kijken. Maar er is ons wel gevraagd om een visie te hebben op de carbon bubble.' Dus heeft een aantal economen ongeveer een jaar lang gestudeerd op CO2, klimaatbeleid, overlegd met experts en alles wat daarmee samenhangt.

Weinig opbeurend

De conclusie van DNB is weinig opbeurend. In het rapport wordt gezinspeeld op radicale veranderingen. Want iedereen lijkt zich bewust dat er íets moet gebeuren, maar de initiatieven worden steevast verworpen.

'Opwekking van windenergie op land stuit op maatschappelijk verzet, evenals brugtechnologieën als CCS en nucleaire energie. Een mogelijke consequentie van het bij voorbaat uitsluiten of beperken van deze opties is dat de ambities uit Parijs alleen zijn te realiseren met energiebesparingen die de economische activiteit significant zullen aantasten’, staat op de laatste pagina van het rapport. ‘Het is een open vraag of grote delen van de bevolking bereid zijn een dergelijk offer te brengen.'

Toch vindt Swank het geen sombere boodschap. ‘We hebben de opties en de mogelijke gevolgen van het akkoord van Parijs voor de economische constellaties in Nederland onderzocht. Maar we moeten nu aan de slag. Het is wel een uitdaging.’

V: Wat moet er gebeuren?

'Het allerbelangrijkste is dat de CO2-prijs omhoog gaat. Dat is een noodzakelijke voorwaarde, want op dit moment is de prijs veel te laag. CO2 kost nu € 8 per ton. Dat moet waarschijnlijk minimaal € 25 tot € 30 per ton zijn. Nu zijn er te veel emissierechten, waardoor de markt niet werkt. Het beperken van CO2-rechten beperken is op papier niet moeilijk. Maar de praktijk is tot nu toe weerbarstiger gebleken.

V: En verder?

'We hebben gekeken naar hoe de Nederlandse economie gewapend is tegen het akkoord uit Parijs. De eerste constatering is dat we relatief vervuilend zijn. Petrochemie, glastuinbouw en transport zijn in Nederland grote sectoren. Deze sectoren hebben de laatste jaren veel gedaan om CO2 te verminderen, maar dat blijft onvoldoende. Dat geldt ook voor het Energieakkoord. We moeten meer doen dan wat er in dat akkoord besloten is. Het energieakkoord was al niet eenvoudig om te sluiten: nu moeten we het akkoord aanpassen om de doelstellingen van Parijs binnen bereik te brengen. Eigenlijk een energieakkoord 2.0, en een dat lang meegaat.'

V: Onderdeel daarvan is dat Nederland op gas moet inzetten?

'We zeggen vooral dat we niet op voorhand allerlei brugtechnologieen moeten uitsluiten. CCS (opslag van CO2, red) heeft bijvoorbeeld een moeilijke naam omdat er giftig spul de grond in gaat. Maar je kunt dan ook kijken naar veiligheidsmaatregelen. Windmolens op zee zijn duur, op land is er vaak weerstand tegen. Tegen kernenergie is ook grote weerstand. Maar als je alles afwijst, dan maak je het voor jezelf heel moeilijk. Voorlopig zullen we gas nog nodig hebben, omdat de CO2-uitstoot van gas een stuk kleiner is dan de uitstoot van kolen en olie. Daarbij moeten we tegelijkertijd hard werken aan de elektrificering van Nederland: elektrische auto's, woningisolatie.'

V: Waarom is dit van belang voor DNB?

'Parijs heeft primair effect op sectoren die niet onder onze toezicht staan: petrochemie, glastuinbouw en transport. Maar de bedrijven worden wel gefinancierd door financiële instellingen. Als in bepaalde sectoren de risico's groter worden zullen de financiële partijen daar in hun risicomanagement rekening mee houden. En op die manier kijken wij ook naar financiële instellingen.'

V: En wat betekent dit voor DNB?

‘Het blijft op de agenda. De Bank of England en Mark Carney hebben zich ook al bezig gehouden met klimaatverandering en de gevolgen daarvan. Andere centrale banken nog niet, maar ik denk dat zij zullen volgen. Voor ons betekent het niet dat we hier nu een klas met meteorologen neerzetten. Maar het kan goed zijn dat er een of twee mensen van buiten, tijdelijk hier komen werken om zich bezig te houden met energie- en klimaatbeleid.’