FD - Energieakkoord blijft leidend voor klimaatbeleid

Het halen van 16% duurzaam opgewekte energie in 2023 blijft leidend in het Nederlandse klimaatbeleid. Ondanks het pleidooi van McKinsey in een rapport vandaag om meer te sturen op CO2-reductie in plaats van op elektriciteit die als hernieuwbaar te boek staat, blijft het kabinet de doelen van het Energieakkoord najagen.

Energieakkoord blijft leidend voor klimaatbeleid

Het halen van 16% duurzaam opgewekte energie in 2023 blijft leidend in het Nederlandse klimaatbeleid. Ondanks het pleidooi van McKinsey in een rapport vandaag om meer te sturen op CO2-reductie in plaats van op elektriciteit die als hernieuwbaar te boek staat, blijft het kabinet de doelen van het Energieakkoord najagen.

‘Als je iets met elkaar afspreekt dan moet je dat ook nakomen’, zegt staatssecretaris Sharon Dijksma van Infrastructuur en Milieu desgevraagd. Niet alleen het Energieakkoord maar ook Europese verplichtingen zorgen ervoor dat het huidige beleid niet omgegooid kan worden. ‘We kunnen hier dus niet vrijblijvend over filosoferen.’

Bijstook biomassa

Dijksma weerspreekt dat het Energieakkoord een efficiënter klimaatbeleid in de weg staat. Critici stellen dat miljarden worden uitgegeven aan de bijstook van biomassa in kolencentrales terwijl met datzelfde geld op een andere manier veel meer CO2-reductie gerealiseerd kan worden. De bijstook van houtpellets in kolencentrales voldoet echter wel aan de definitie van hernieuwbare energie.

‘Die tegenstelling is veel te zwart-wit’, aldus Dijksma. Volgens haar sluit het één het ander niet uit. Bovendien is de reductie van broeikasgassen steeds meer de inzet van het kabinetsbeleid. Cruciaal daarvoor is een goed functionerende handel in uitstootrechten binnen de EU. Zolang er te veel emissierechten in omloop zijn in het zogeheten ETS ('emissions trading system') is de kostprijs van CO2 te laag en is de prikkel om de uitstoot te verlagen onvoldoende.

'Heel moeilijk dossier'

De onderhandelingen om het ETS te repareren verlopen echter zeer moeizaam, geeft Dijksma toe. Tijdens het Nederlandse EU-voorzitterschap de eerste helft van dit jaar heeft zij getracht de discussie vlot te trekken, maar het is een ‘heel moeilijk dossier’. Dat komt vooral door tegenwerking van lidstaten zoals Polen die nog in kolencentrales willen investeren, aldus de staatssecretaris. ‘Als het ETS echt gaat werken dan stijgt de prijs van kolen en zijn die investeringen niet rendabel.’

Dijksma ziet zich gesteund door de bevindingen van McKinsey dat € 200 mrd aan investeringen nodig zijn om de Nederlandse uitstoot in 2050 met minimaal 80% te reduceren ten opzichte van 1990. ‘Het is een eerlijk verhaal over de enorme opgave die voor ons ligt’, zegt zij. ‘Maar het geeft ook aan dat het doel haalbaar is met behoud van ons welvaartsniveau.’ Volgens het onderzoeksbureau zal de impuls op middellange termijn zorgen voor 2% economische groei en 45.000 extra banen.

Meer windparken

De Noordzee zal ’s werelds grootste leverancier van windenergie worden, voorspelt Dijksma. Om CO2-loze elektriciteit op te wekken zullen bijna vijftig keer zoveel windparken aangelegd moeten worden als het onlangs aangekondigde Borssele I en II voor de Zeeuwse kust. Ook dat acht zij haalbaar. ‘Door schaalvergroting wordt de kostprijs van windenergie steeds lager.’

Over de financiering van de benodigde investeringen (€10 mrd per jaar), wil Dijksma zich niet uitlaten. Tot dusver wordt via een opslag op de energierekening geld bij burgers en bedrijven opgehaald om de subsidies te bekostigen. Dit jaar trekt minister Henk Kamp van Economische Zaken daar € 9 mrd voor uit. Dijksma: ‘Het is niet nodig om nu al een besluit te nemen hoe we dat in de toekomst gaan doen.’

Klimaatakkoord

Wel verschaft Kamp binnen enkele weken meer duidelijkheid over extra maatregelen die dit kabinet nog voor de verkiezingen van 15 maart 2017 neemt. De kans bestaat dat bedrijven op straffe van boetes verplicht worden om meer op energie te bezuinigen. Ook moet de bewindsman nog beslissen of drie van de vijf kolencentrales in Nederland gesloten worden om de CO2-uitstoot te verminderen.

Volgens het Planbureau voor de Leefomgeving zijn echter nog drastischer stappen noodzakelijk. 'Het ontbreekt aan richtinggevend rijksbeleid', schreef het adviesorgaan begin deze week in het rapport 'Balans van de Leefomgeving 2016'. De landbouw en de de internationale scheep- en luchtvaart zijn in 2050 verantwoordelijk voor het merendeel van de broeikasgasemissies, maar juist deze sectoren zijn moeilijk te beteugelen. Daarom is de opvang en ondergrondse opslag van CO2 onontkoombaar, aldus het PBL.

Vrijdag stemde het kabinet in met het mondiale Klimaatakkoord dat in december 2015 in Parijs werd afgesproken. Zodra de Tweede en Eerste Kamer ook hun goedkeuring verlenen kan het verdrag worden geratificeerd. Doel is om ruim onder twee graden temperatuurstijging te blijven. China en de Verenigde Staten, de grootste veroorzakers van het broeikaseffect, ratificeerden het Klimaatakkoord vorige week.