NRC - Hoe komt Nederland aan 20 procent duurzame energie?

Subsidie voor duurzame energie

In 2020 moet Nederland 20 procent duurzame energie produceren. Minister Kamp denkt ver te komen. Maar hoe? 

https://www.nrc.nl/nieuws/2017/09/05/meer-zonnepanelen-maar-ook-meer-broeikasgas-12831393-a1572247  

Eigenaren van zonnepanelen, windmolens en allerhande biomassa-installaties hebben bijna 6 miljard euro te verdelen. Demissionair minister Kamp (Economische Zaken, VVD) maakte maandag bekend dat op 185 miljoen euro na, de hele subsidiepot – Stimuleringsregeling Duurzame Energie (SDE+) – voor de eerste helft van dit jaar leeg komt. Het goede nieuws is dat voor dit najaar nog eens 6 miljard euro klaar ligt.

1. Dus dan kan ik die zonnepanelen op mijn dak dit jaar gemakkelijk aanschaffen?

Helaas. De SDE+-regeling geldt alleen voor bedrijven en instellingen. Kamp gaf in de eerste helft van dit jaar subsidie aan een recordaantal van 4.530 projecten. Daarbij ging het om bijna 4.400 aanvragen die te maken hadden met zonne-energie: in totaal was daarmee 2,86 miljard subsidie gemoeid. Nog eens 2,2 miljard euro ging naar windmolens op land. De rest van de subsidie werd besteed aan biomassa, geothermie, zonthermie (verwarming van water) en waterkracht.

2. Voor het eerst gaat het meeste SDE+-geld naar zonnepanelen, dankzij de dalende prijzen. Hebben die panelen eigenlijk nog wel subsidie nodig?

In elk geval is duidelijk dat de kosten van zonne-energie teruglopen, maar de stroom uit zonnepanelen is nog bijna dubbel zo duur als bijvoorbeeld stroom via windmolens op zee. In een recente studie van onderzoeksinstelling ECN wordt ervan uitgegaan dat in 2030 de terugverdientijd van zonnepanelen drie tot vier jaar is. Via de Wet Milieubeheer zijn bedrijven bij een terugverdientijd van minder dan vijf jaar overigens verplicht energiebesparende maatregelen te nemen.

3. En de particuliere eigenaar van zonnepanelen?

Die kan geen aanspraak meer maken op landelijke subsidie. Wel is de btw op aanschaf van de panelen (21 procent) en de installatie (6 procent) terug te krijgen. Voor de Belastingdienst is de eigenaar van panelen – die stroom levert aan het energiebedrijf – een ondernemer. En die kan btw terugkrijgen. Ook bestaan er in bepaalde regio’s gemeentelijke en provinciale regelingen. Verder geldt voorlopig nog de salderingsregeling. Daardoor hoeft de burger annex energieproducent geen belasting over zijn zelf geproduceerde en teruggeleverde stroom te betalen. Minister Kamp heeft eerder gegarandeerd dat de regeling nog zeker tot 2023 blijft bestaan. Voor veel particulieren is een terugverdientijd van zeven jaar acceptabel. Nu ligt die, inclusief de btw-teruggave op zeven tot tien jaar, afhankelijk van bijvoorbeeld de locatie (op het zuiden?) en de kwaliteit van het materiaal.

4. Waarom is er eigenlijk zo’n grote subsidiepot aan SDE+-gelden beschikbaar? Alleen al dit jaar 12 miljard.

De overgang naar duurzame energie wordt als cruciaal gezien om de uitstoot van CO2 te verminderen en de verwarming van de aarde af te remmen. In Europees verband is daarom afgesproken dat elke lidstaat vanaf 2020, dus al over drie jaar, 20 procent van zijn energieverbruik uit hernieuwbare energie moet halen. Dus bijvoorbeeld uit wind- of zonne-energie. Zover is Nederland nog lang niet. Het aandeel duurzame energie bedroeg vorig jaar 5,9 procent. En dat was nauwelijks hoger dan in 2015 (5,8 procent).

5. Dus die 20 procent in 2020 gaan we nooit halen?

Dat is nog de vraag. Volgens Kamp zorgt de SDE met al zijn projecten in elk geval voor een duw in de goede richting. In totaal (inclusief de toezeggingen van maandag) heeft de overheid sinds 2007 aan bijna 30.000 projecten subsidie toegekend. In veel gevallen zijn deze projecten (62 procent) nog in de ontwikkelings- of bouwfase. Kamp verwacht dan ook, zo schrijft hij aan de Tweede Kamer, dat „de grote groei” aan hernieuwbare energie in 2018 is te verwachten. Alleen al de projecten uit de eerste helft van dit jaar kunnen voor een aandeel hernieuwbare energie van 1,1 procent gaan zorgen.

6. Het CBS meldde maandag dat de uitstoot van broeikassen wederom is toegenomen. Was het toeval dat Kamp zijn ‘subsidiebrief’ die ochtend naar de Tweede Kamer stuurde?

„Puur toeval”, zegt de woordvoerder van de minister. Het kwam in elk geval goed uit, want de cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek waren minder positief. Nederland blijkt in 2016 voor 197 miljard kilogram aan CO2 (of equivalenten) te hebben uitgestoten, en dat is 1 procent meer dan in 2015. De groei is vooral afkomstig van de chemische industrie en door hoger aardgasverbruik voor de verwarming van huizen en kantoren. Net als bij het aandeel hernieuwbare energie heeft Nederland ook doelstellingen om minder CO2 en andere broeikasgassen uit te stoten.

In de zogeheten Urgenda-zaak bepaalde de rechter in 2015 dat er in 2020 een kwart minder uitstoot van broeikasgassen moet zijn dan in 1990. Vorig jaar was de uitstoot 11 procent lager dan in 1990. Of de Urgenda-norm wordt gehaald is nog onzeker. Wel zeker is dat de rechtszaak nog niet is afgesloten. Het kabinet is immers in beroep gegaan.

Correctie: In de eerste versie van dit artikel stond dat Nederland in 2 jaar 14 procent meer duurzame energie moet produceren. Dat is aangepast naar 20 procent in 2020.