Trouw - Duurzame energie wordt de nieuwe basis

WEBLOG Zonne- en windenergie kunnen ondanks hun fluctuaties de nieuwe basis voor ons energiesysteem worden. Kern- en kolencentrales zullen hun rol daarin gaandeweg verliezen.

http://www.trouw.nl/tr/nl/4332/Groen/article/detail/4404192/2016/10/29/Duurzame-energie-wordt-de-nieuwe-basis.dhtml

Duurzame energie wordt de nieuwe basis

WEBLOG Zonne- en windenergie kunnen ondanks hun fluctuaties de nieuwe basis voor ons energiesysteem worden. Kern- en kolencentrales zullen hun rol daarin gaandeweg verliezen.

Wat doe je als de zon niet schijnt en de wind niet waait? Om altijd verzekerd te zijn van stroom móet je wel traditionele elektriciteitscentrales hebben die dag en nacht doordraaien. Dat was steevast het argument van voorstanders van fossiele en nucleaire brandstof voor elektriciteitsproductie. Hun redenering wordt echter steeds vaker aangevochten.

Kostbaar overschot
Duitsland kende vorig jaar momenten waarop duurzame bronnen, vooral zon en wind, 90 procent van alle benodigde stroom leverden. Dat waren ook momenten waarop de stroomprijs kelderde, tot zelfs negatieve stroomprijzen aan toe. De centrales die nu nog voor de zogeheten basislast zorgen (met name kolen- en kerncentrales) kunnen niet snel genoeg worden afgeschakeld, laat staan uitgeschakeld, en dus ontstaat er een overschot aan stroom.

Die overschotten kun je in principe op twee manieren voorkomen: je kijkt naar wat je traditionele centrales technisch gezien minimaal moeten leveren (om een lange en kostbare herstart te voorkomen) en vervolgens beperk je de hoeveelheid duurzame stroom die daar dan aan wordt toegevoegd. Of je accepteert alle duurzame stroom die kan worden opgewekt en je past het systeem daarop aan.

Aanbod flexibel
Het laatste lijkt de nieuwe norm te worden. In Duitsland schaffen ze bijvoorbeeld de kerncentrales als eerste af. Die zijn het meest inflexibel; kolencentrales kunnen al iets beter inspelen op fluctuaties. De volgende stap wordt dan het sluiten van de oude bruinkoolcentrales, die weer minder flexibel zijn dan nieuwere steenkoolcentrales.

Vraag flexibel
Daarnaast kun je ook aan de vraagkant gaan sleutelen. Op het moment dat er weinig wind- en zonnenenergie is moet er ook minder energie gevraagd gaan worden. Tien jaar geleden leek dit idee nog onbespreekbaar, maar inmiddels gaan we er aan wennen en binnenkort kunnen consumenten er zelfs geld mee verdienen. We gaan de was doen als er veel en dus goedkope stroom is, en gaan zelf stroom uit onze auto-accu of huisbatterij verkopen aan het net als de prijs van een kWh hoog is.

Grootschalige batterij-opslag bij energieleveranciers zie je ook al op veel plaatsen de kop opsteken. Naarmate batterijen beter en goedkoper worden, zal dit een grote vlucht nemen.

Duurzaam als basis
Combineer al die zaken met de steeds betere voorspelbaarheid van zonne- en windenergie, en het feit dat wind en zon elkaar vaak goed aanvullen, dan kun je een energiemarkt laten draaien op een heel groot aandeel duurzame energie.

De tijd dat zon en wind niet meer een 'leuk extraatje' maar de basis gaan vormen voor onze energievoorziening komt rap naderbij. Dat was tien jaar geleden nog nauwelijks voorstelbaar.
 

Nieuwe kolencentrales veel flexibeler

Ik schreef twee weken geleden dat kolencentrales niet kunnen inspelen op een wisselend aanbod van duurzame stroom en dus niet meer passen in deze transitietijd. Dat geldt echter vooral voor oude centrales, de nieuwe kolencentrales zijn veel flexibeler, zo maakten diverse lezers me duidelijk.

Essent rekent bijvoorbeeld voor dat zijn nieuwe Eemshavencentrale met 2 eenheden van elk 800 MW per eenheid 30 MW kan af-en opschakelen per minuut. Als de wind plotseling opsteekt en alle windmolens in de Eemshaven met hun totale capaciteit van 275 MW volop gaan draaien, dan kan een eenheid dat in negen minuten compenseren. Technisch gezien zijn de drie nieuwe kolencentrales in Nederland dus wel geschikt om de energietransitie mogelijk te maken, aldus Essent. 

Daar staat dan wel tegenover dat kolencentrales die op lagere toeren draaien, minder rendement uit hun kolen halen. En dat terwijl ze toch al twee keer zo vervuilend zijn als gascentrales. Maar gas is momenteel te duur om gascentrales financieel rendabel te laten zijn. En dan sta je dus toch weer voor de vraag: wat heb je over voor een beter milieu.