Trouw - Een weldenkend mens respecteert de grenzen die de aarde wel degelijk stelt

OPINIE

Doorgaan met CO2 uitstoten in de hoop dat er wel een technische oplossing komt is ernstig af te raden, meent Bert Vink, ontwikkelaar van een lesmethode duurzaamheid voor het basisonderwijs.

https://www.trouw.nl/groen/een-weldenkend-mens-respecteert-de-grenzen-die-de-aarde-wel-degelijk-stelt~aea0e77d/

Een weldenkend mens respecteert de grenzen die de aarde wel degelijk stelt

OPINIE

Doorgaan met CO2 uitstoten in de hoop dat er wel een technische oplossing komt is ernstig af te raden, meent Bert Vink, ontwikkelaar van een lesmethode duurzaamheid voor het basisonderwijs.

De aarde kent geen (milieu)grenzen volgens ecomodernisten (Letter & Geest, 29 april). Waarschuwingen die neerkomen op 'minder' of 'nalaten' zijn aan de modernisten niet besteed. Het menselijk vernuft is volgens hen altijd in staat gebleken om tijdig over te schakelen naar andere bronnen of technieken, waardoor voorspellende doemdenkers keer op keer ongelijk hebben gekregen.

Toch erkennen ecomodernisten impliciet ook grenzen. Anders was innovatie namelijk niet nodig. Het onderscheidende kenmerk van ecomodernisten is het vertrouwen in tijdig vernuft om rampspoed af te wenden. Met deze claim slaan zij de plank behoorlijk mis.

De menselijke geschiedenis kent vele voorbeelden van beschavingen die volledig zijn verdwenen. In zijn boek 'Collapse' beschrijft de Amerikaanse milieuwetenschapper Jared Diamond, dat het overvragen van de ecologische basis altijd de oorzaak was. Blijkbaar zijn beschavingen niet steeds in staat om tijdig maatregelen te treffen.

Technologische innovaties of overstappen naar andere materialen is niet altijd mogelijk. Zo zijn planten voor hun groei afhankelijk van fosfor. Overschakelen naar een ander essentieel mineraal is geen optie. Aardse fosfor moet dus in de kringloop blijven om beschikbaar te blijven voor planten. De oplossing wordt door de natuur zelf geregeld. Humusvorming.

Respect voor de grenzen en het ritme van de natuur

Het is veeleer zaak om kennis te hebben van dit natuurlijke systeem en daar met onze landbouwpraktijk op in te spelen, dan in te zetten op technologische innovaties. Kennis van de natuur lijkt hier meer op z'n plaats. Inclusief respect voor de grenzen en het ritme van de natuur.

In de geschiedenis en dagelijkse praktijk zien we dat grenzen overschreden worden. Klimaatdoden zijn een feit, overstromingen en orkanen met verwoestende uitwerking geen hypothese, maar werkelijkheid. Er wordt dus helemaal niet altijd tijdig een oplossing gevonden. Ieder weldenkend mens is ervan overtuigd dat er momenteel te veel CO2 in de lucht wordt gebracht. Het is waar dat vele innovaties dit reduceren. Maar dat neemt niet weg dat het ppm (aantal CO2-moleculen per miljoen luchtmoleculen) nog steeds oploopt en inmiddels de veilig geachte grens van 350 ppm ruimschoots overschrijdt (407,05 in maart 2017).

Essentieel is de vraag: wat doen we in de tijd voordat nieuwe technieken beschikbaar zijn? Is het bijvoorbeeld verantwoord om onbeperkt te blijven vliegen, in afwachting van klimaatneutrale brandstof op basis van algen, of moeten we ook nadenken over minder vliegen? Ik vind dat verstandig, maar het is iets waar ecomodernisten van gruwen.

Ik denk dat een andere basis van duurzaamheidsdenken meer solide is dan volledig vertrouwen op toekomstig vernuft. Op de eerste plaats is dat ons leven inrichten op basis van de huidige stand van beschikbare en toepasbare techniek. Maar dat is niet voldoende. De basis van duurzaamheid zoeken in menselijk vernuft zou aanmatigend zijn.

Het erkennen van grenzen van de aarde is fundamenteel. Dit moet niet verward worden met de mogelijkheden binnen die grenzen. Die zijn misschien wel eindeloos. Dat is ook wat duurzaamheidspioniers altijd hebben onderzocht. Het zijn de hippies en de zogenaamd geitenwollensokkenfiguren die experimenteerden met zonnepanelen en windmolens, met nieuwe landbouwmethoden en alternatieve vormen van bouwen. Het zijn juist deze mensen aan wie de duurzaamheidsbeweging schatplichtig is.

De vraag rijst dus tegen wie de modernisten zich eigenlijk afzetten. Een weldenkend mens omarmt technologische innovatie, en respecteert tegelijkertijd de grenzen die de aarde wel degelijk stelt. Dit laatste lijken de modernisten niet te willen doen.