Trouw - Hoog op het dak wind zoeken kan helpen om flats aardgasvrij te maken

In de stad zet je niet zomaar windmolens neer. Maar een turbine past ook op daken. Dat kan helpen om flats en kantoren aardgasvrij te maken.
Uit zijn auto tovert Alexander Suma (38) een ingeklapte telescoopladder tevoorschijn. Die ligt er altijd klaar, in de achterbak. Deze trap is voor de ondernemer in duurzame energie wat een mes is voor een slager, of een verrekijker voor een boswachter. Als Suma niet omhoog kan klauteren, is zijn baan moeilijk uit te voeren.

https://www.trouw.nl/groen/hoog-op-het-dak-wind-zoeken-kan-helpen-om-flats-aardgasvrij-te-maken~a32d79f3/

Suma stapt binnen in een flatgebouw in de Utrechtse wijk Overvecht. Hij neemt de trap omhoog, daarna de lift naar het hoogste punt. "Ik zal het maar verklappen", zegt hij: "Eigenlijk is dit niets voor mij. Ik heb hoogtevrees." Maar die trotseert hij, en met zijn laddertje beklimt hij het dak.

Het is zijn duurzame droom die Suma, opgeleid als ingenieur, telkens weer op duizelingwekkende hoogte brengt. Hij is de oprichter en directeur van het bedrijf Ibis Power, dat windmolens plaatst op daken van flats en kantoorgebouwen. Geen gewone windmolens, dat is helder. Op het dak van de jarenzeventigflat staat een langgerekte bak. Binnenin zit een draaiende cilinder, die op windkracht elektriciteit produceert.

"Een gewone windmolen op een dak zetten, dat lukt van zijn lang-zal-ze-leven niet", zegt Suma. Dat zou onstabiel zijn, gevaarlijk en tegen alle bouwvoorschriften in. Een mini-windmolentje op een dak zetten, dat kan wel. Die zie je ook wel, hier en daar op gebouwen in steden. "Die wekken nauwelijks elektriciteit op", zegt Suma. "Onze missie is: op het dak genoeg stroom opwekken voor alle bewoners die eronder wonen." Het kan, maar dan hebben de huizen wel isolatie nodig en warmtepompen.

Bovendien moet het héle dak vol komen te staan met de vierkante turbines. Een powernest, noemt Suma ze. De bovenkant van de vierkante windmolens moet dan ook nog vol komen te liggen met zonnecellen, elke snipper groene stroom is nodig. "Alleen dan kun je een hele flat ermee voorzien." En nog steeds niet altijd. Als het windstil is, of het flink vriest, moeten de huizen nog steeds stroom van het elektriciteitsnet aftappen.

Gasbuizen weg

Bij het nieuwste project moet het lukken om de elektriciteit voor zesenhalf van de tien woonlagen in de flat van het dak af te halen. Het project in Utrecht is vooral nog een bewijsstuk; de stroom is voor één van de woningen in de flat. De vooruitzichten voor Suma zijn in Utrecht Overvecht wel goed, want precies deze buurt is door de gemeente aangewezen om als eerste aardgasvrij te worden. Het gasnet heeft hier zijn beste tijd gehad. Er moeten geen nieuwe gasbuizen komen maar schone energie. Het Ibis Powernest kost 55.000 euro (exclusief installatiekosten). Dat is in zeven tot vijftien jaar terug te verdienen, zegt Suma, afhankelijk van de locatie. "Vlak aan zee gaat het sneller, gezien de windsnelheden, dan nabij midden-Nederland."

Ibis Power werkt met zes vaste krachten, op een kantoortje in Eindhoven. De windmolen van het powernest komt uit Taiwan, de opliggende zonnepanelen China. Het bedrijf werkt met een groot bouw- en energieconcern samen voor de installatie op daken.

Suma wijst vanaf het dak van de flat over de huizen en gebouwen. "Die moeten zo snel mogelijk van het aardgas af." Om dat te regelen, moeten alle duurzame technieken en alternatieve energiebronnen worden benut, zegt hij. Bouwbedrijven en gemeenten beginnen dat ook steeds meer door te krijgen. Alle gebouwen en woningen moeten op termijn aardgasvrij worden. Vanwege het klimaatakkoord van Parijs, en om gaswinningsgebied Groningen te verlossen van bevingen. Maar om die omschakeling echt een succes te laten worden, moet er nog wel wat veranderen. De schaal moet omhoog, de kosten omlaag. Bovendien moeten sommige overheidsregels veranderen, zegt Suma. "Officieel telt ons windenergiedak nog als een extra woonlaag. Dat vertraagt processen." Het lastige is ook nog om opgewekte stroom goed te verdelen tussen alle onderliggende woonblokken.

Kustprovincies

Behalve in Utrecht staat er nog een testmolen op een dak in Nieuwerkerk aan den IJssel. Nu de aandacht voor klimaatproblemen en 'Groningen' toeneemt, rinkelt de telefoon bij het bedrijfje constant. Heel anders dan tien jaar geleden, toen Suma begon. Hij kwam op het idee toen hij promotieonderzoek deed in Miami, waar de hele dag airco's staan te blazen. Dat zette hem aan het denken. "Het energiegebruik is steden is zwaar vervuilend, dat moet anders." Ook in de Verenigde Staten (New York), de Cariben en Azië ziet hij een afzetmarkt. Ibis Power wil internationaal werken. Suma komt net terug uit Berlijn, waar hij een duurzaamheidsprijs won. Binnenkort moet hij naar de Chinese stad Shenzhen, waar hij ook in de prijzen hoopt te vallen.

In Nederland mikt het bedrijf vooral op klandizie in de kustprovincies. Daar staan de meeste energievretende panden. "We tellen er nu al 2.163 geschikte gebouwen", rekent Suma uit. Het nieuwste project komt te staan in Rotterdam.

Een powernest moet elk beetje wind dat in de stad waait bij elkaar harken. Kleppen van de metalen ombouw persen de wind daarom zo door de opening dat die een extra zwieper krijgt. "De windkracht versnelt tot 160 procent van de oorspronkelijke kracht", zegt Suma. "Het trechtereffect", noemt hij dat.

Andere turbines op dak

Het klinkt zo uniek, een liggende windmolen op een dak. Toch is Ibis Power niet de enige die er mee de boer opgaat. Er zijn wat concurrenten die hetzelfde willen, zegt Suma. "Ons voordeel: die hebben nog minder praktijkervaring." Er is wel een Zwitsers bedrijf dat een zelfde soort windmolen-dak verkoopt, voor op flats en kantoren. Die zijn lekker hoog. Er zijn ook wat bedrijven die zich wagen aan de verkoop van platte windmolenboxen voor op de nok van gewone rijtjeshuizen. Ook die kunnen wat wind vangen en stroom produceren, om direct de lampen te voeden. Er verscheen er één op een huis te Vlieland, de opbrengst was nog wel mager.

De kunst in steden en dorpen is zoveel mogelijk wind te pakken te krijgen. Er zit al snel bouw of begroeiing in de weg. De bedenkers van de Invelox hebben, net als bij de Ibis Powernest, iets bedacht om extra windsnelheid binnen te halen, om een stroomgenerator aan te drijven. De Invelox is een windmolen voor op een hoog dak in de vorm van een toeter. Die geeft de lucht extra vaart, voor een optimale energieopbrengst. De windtoeter is nog geen commercieel succesverhaal, afgelopen week ging de Amerikaanse ontwikkelaar failliet. Nederlandse uitvinders houden moed. Ze blazen een praktijkproef op een dak in Spijkenisse, nieuw leven in.