Trouw - In zijn tweede film blijft Al Gore ondanks alles optimistisch

Ruim tien jaar na ‘An Inconvenient Truth’ komt Al Gore met een vervolg. Weer luidt hij de noodklok, over verwoestingen door klimaatverandering. Dat de wereld niet ingrijpt, frustreert hem. Maar hij blijft optimistisch.

https://www.trouw.nl/groen/in-zijn-tweede-film-blijft-al-gore-ondanks-alles-optimistisch~a20ab430/   

Hij blijft een kopstuk in de wereldwijde klimaatdiscussie. Dat bewees Al Gore (69) vorige week nog, tijdens de 23ste VN-klimaattop in Bonn, Duitsland. Trump mag zijn handen dan aftrekken van het mondiale ‘Parijs-akkoord’, zei de voormalige vicepresident, de Amerikanen doen er lekker niet aan mee. “Ik ben positief”, zei hij. De trein naar een schone aarde, zonder fossiele vervuiling, die sjokt gewoon voort.

De trein moet eigenlijk niet sjokken, maar racen. Dat weet Gore als geen ander. De uitstoot van broeikasgas (CO2), dat de aarde opwarmt en extreem weer uitlokt, wil maar niet dalen. En toch, het vertrouwen in een goede afloop, met schone buitenlucht en een volledig groene energieproductie, laat de Nobelprijswinnaar niet meer los. Er is geen weg terug, zegt hij in ‘An Inconvenient Truth 2’, die vanaf vandaag in de Nederlandse bioscopen draait.

We zien een kalme Gore. Hij straalt uit: ik heb alles wel voorbij zien komen in de strijd tegen klimaatverandering. Een hem onbekende vrouw kwam laatst naar hem toe, zegt hij in de film. Ze zei: als jij je haar zwart verft, lijkt je sprékend op Al Gore. Hij loopt al even mee, zoals dat heet. Al in de jaren tachtig probeert hij de wereld wakker te schudden. En later ook als vice-president (1993 tot 2001). Het uitbrengen van ‘An Inconvenient Truth’ in 2006 was zijn ultieme poging. De film sloeg in als een bom. Iedereen had het erover.

Donkere humor

De noodzakelijk ommezwaai, waartoe hij opriep, kwam er niet. De tekenen van klimaatverwoesting werden de afgelopen tien jaar zelfs ‘veel erger’. Mooier kan Gore het niet zeggen in deel 2. De film begint met een terugblik op beschuldigingen die hij in 2006 naar zijn hoofd kreeg. Dat hij leugens verkocht en schromelijk overdreef. Hij werd vergeleken met nazi-spreekbuis Goebbels.

Waarschuwingen die na zijn eerste film werden weggehoond kwamen uit, laat Gore nu zien. Het terrein bij ‘Ground Zero’ in New York, zei hij in de eerste film, zou onder water komen te staan. Onmogelijk, sneerden critici. Bij de superstorm Sandy in 2012 liep het vol.

Als je vol op de barricade staat voor het klimaat, maar de wereld luistert niet, wat betekent dat? Hij zou liegen, zegt Gore, als hij zou zeggen dat hij soms niet ‘moedeloos’ werd, gefrustreerd. Sterker: hij zag het als een persoonlijk falen. Vooral dat overheden hardleers zijn, zegt hij. Maar toegeven aan moedeloze gevoelens, daar doet hij niet aan. “Dat werkt verlammend”. Een enkele keer klinkt er zelfs een lach. Als Gore met een poolexpert bespreekt aan welke Zwitserse kaas de smeltende gletsjers doen denken: aan de Emmentaler misschien? Relativerend. Donkere humor, dat wel. Zoals wanneer Gore zijn laarzen uittrekt, na een bezoek aan een overstroomd gebied. Het water stond nog hoger dan gedacht. Drijfnatte sokken.

Amerikaanse stijl

Fossiele energie, zegt Gore, rijke landen kicken er maar niet vanaf. Opkomende economieën claimen ondertussen hun recht op groei, met steenkool, aardgas en olie als motor. Gore wil daar de gevolgen van tonen, zonder er doekjes om te winden. We zien een aaneenschakeling van verwoestingen. Orkanen, ‘regenbommen’, overstromingen, droogte en stijgend zeewater. Rampbeelden wil de oud-politicus nog eens kracht bijzetten met dramatische muziek. Bij zijn mededelingen over rampspoed en smeltend poolijs zoomt de camera in op mensen in de zaal, die naar Gore luisteren. Ze schrikken, huilen. Een hoog Oprah Winfrey-gehalte. Dat had niet gehoeven. De ernst is helder. Maar het is nu eenmaal de Amerikaanse stijl die Gore ook in zijn eerste film gebruikte.

Gore schuwt niet om de indirecte gevolgen hard te linken aan klimaatverandering. De opwarming van de aarde, zegt hij, vergroot het leefgebied van gevaarlijke insecten. Zoals de zika-mug, een bedreiging voor zwangere vrouwen. Gore’s resumé: de klimaatcrisis leidde tot medisch advies aan vrouwen om tijdelijk niet zwanger te worden, vanwege zika. “Niet eerder vertoond in de geschiedenis van de mensheid.”

Intrigerend zijn de beelden van Gore tijdens de klimaattop in Parijs, waar eind 2015 het baanbrekende mondiale akkoord werd bereikt over het begrenzen van de opwarming van de aarde tot ruim onder de 2 graden Celsius. Ze laten zien wat hij doet, daar achter de schermen. Veel overleggen, meedenken, lobbyen. Hij heeft onderonsjes met VN-topsecretaris Christina Figueres, die de top leidt. “Hi Al, so good to see you.”

We zien hoe Gore India, dat voor groei leunt op vieze steenkool, een aanbod doet. Als India nou eens instemt met het Parijs-akkoord, dan haalt Gore het grootste zonne-energiebedrijf van de VS over om technologie te delen. Zo simpel kan het zijn. Ondanks zijn lange ervaring doet Gore nog steeds niet moeilijk over de klimaatproblematiek. Er moet minder CO2 de lucht in, dat is de kern.

Goede spoor

Gore ziet het oplossen van de klimaatcrisis als een simpele, morele vraag. Willen mensen hun aarde leefbaar houden? Het enige juiste antwoord is: ja. En dat zal gebeuren ook, zegt hij. We zien Gore soms driftig worden tijdens speeches, omdat het allemaal te langzaam gaat. Hij tiert daarover, zoals vaker in de film, op een podium. Achterhoofden van publiek zijn in beeld, waardoor je je als kijker in die zaal waant. “Horen mensen niet wat de wetenschap ons vertelt”, roept hij, “en moeder natuur zelf!”. Een hetere atmosfeer, zegt Gore, maakt van elke storm een andere storm, een potentieel gevaar.

Maar de wereld zit op het juiste spoor. Zo voelt hij dat. De mega-investeringen in zonnepanelen en windparken vormen een bewijs. Wat te denken van zware lobby (Gore: propaganda) van oliebedrijven als ExxonMobile, die zonne-energie zouden bashen? Zorgelijk, zegt Gore. Maar een kat in het nauw maakt rare sprongen, zo ziet hij het. Steeds weer dat optimistische gevoel. De filmposter, waarop de aarde in een zandloper wordt verslonden door fossiele fabrieken, is daarom een beetje gekke inhoudelijke aankondiging.

De verkiezing van Trump kwam na de filmopnames. Er wordt melding van gemaakt in een afsluitend zinnetje op het filmdoek. Net als van Trumps besluit, afgelopen zomer, om uit het Parijs-akkoord te stappen. Het zal wel een beetje wishful thinking zijn, maar Gore blijft er nuchter over. Een klimaatscepticus in het Witte Huis. Gore vat het samen als weer een ‘tegenslag’ bij de naderende redding van het klimaat.