Trouw - Masai-leider in Nederland om te spreken over de klimaatcrisis

INTERVIEW: Een leider van het Masai-volk was in Nederland om te praten over de strijd tegen de klimaatcrisis.

"1954, 1964, 1974, 1984, 1994..." Moeiteloos somt Ezekiel Ole Katato de jaren van grote droogte op. "Daarmee hebben wij, Masai, leren omgaan." Maar sinds de eeuwwisseling is er geen peil meer te trekken op het weer. "We zitten midden in een klimaatcrisis", zegt de leider van het nomadenvolk uit Kenia en Tanzania.

https://www.trouw.nl/groen/masai-leider-in-nederland-om-te-spreken-over-de-klimaatcrisis~a70c25fe/

Zelf hoorde hij voor het eerst over klimaatverandering bij de BBC. "Ik luisterde naar de radio, begon erover te lezen", zegt Ole Katato (55), trotse eigenaar van nu nog zo'n vijftig stuks vee. Dus toen rond de eeuwwisseling de verwarring toesloeg bij de Masai-oudsten, viel het kwartje. "De oudsten konden de patronen van sterren en wolken niet meer goed interpreteren. Op basis daarvan konden ze tot dan toe regen, maar ook catastrofes voorspellen." Voor een volk dat zo hecht aan tradities en dat de status van een man afmeet aan de omvang van zijn kudde koeien of geiten, had dat enorme gevolgen. "Ongeveer 50 procent van het vee is de afgelopen paar maanden gestorven", schat Ole Katato. "En die sterfte gaat nog door."

En nu beginnen ook de mensen te sterven aan ondervoeding en droogte, zegt hij. "Ik kende een herder die zichzelf uit wanhoop heeft vergiftigd, nadat hij dagenlang tevergeefs had gezocht naar water voor zijn kudde. Een ander stierf door uitputting; zijn kudde kon toen ook nauwelijks meer op de poten staan."

Andere oudsten, Masai-mannen met een leidende rol in de gemeenschap, vertelden hem vergelijkbare verhalen. "We moesten dus iets doen."

In samenspraak is besloten dat ze moesten leren omgaan met het onvoorspelbare weer van heftige regens en grote droogte. "We hebben een klimaatfonds opgericht, waarvoor iedere Masai is gevraagd één geit af te staan." De geit geldt er als goede en verhandelbare investering, die zich nog voortplant ook. Opmerkelijk is dat vrouwen, die helemaal onderin de sociale hiërarchie staan, medeverantwoordelijk zijn voor het fonds. "Met de opbrengst van het fonds kan nieuw vee worden gekocht, en extra veevoer als dat nodig is."

Met dat doel was Ole Katato ("Ja, ook mijn vee stierf, al weet ik op dit moment niet hoeveel dieren er al dood zijn") het afgelopen weekeinde in Nederland. Hij, door de oudsten aangewezen als cultureel ambassadeur, kwam steun verwerven in de strijd tegen de klimaatcrisis. Inmiddels is daartoe een crowdfundingcampagne gestart.

Verantwoord beheer

De droogte maakt ook verantwoord beheer van de kuddes noodzakelijk, hoe pijnlijk dat ook is voor het volk dat zo hecht aan herkauwers. "Geiten grazen, anders dan koeien, het land kaal. Ze eten echt van alles en daarnaast: ze werpen twee keer per jaar jongen. Bij koeien is dat een keer." De viriliteit van de bok moest worden begrensd. "Dus hangen we bokken nu een condoom om", zegt Ole Katato.

Maar met geboortebeperking zijn de problemen nog niet overwonnen. "Uiteindelijk moeten we beter omgaan met de schaarse hoeveelheid regenwater die in een jaar valt", zegt de oudste. "We moeten de smalle stroompjes water samenbrengen en beter over het land leiden. We moeten de erosie aanpakken en het land gaan bevloeien." Zandheuvels ("Nee, natuurlijk niet te vergelijken met jullie dijken") moeten er komen. Daarvoor is kennis nodig, technologie, machines en vooral samenwerking, zegt Ole Katato.

En omdat hij, via een ontwikkelingsprogramma van het ministerie van buitenlandse zaken in contact kwam met Nederlanders, wandelt hij sinds 2014 eens per jaar met een groep buitenlanders zes dagen lang door het oogverblindend mooie Masai-land. "Het samenbrengen van mensen, het aangaan van de dialoog, het leren begrijpen van elkaar - dat is heel belangrijk. Als je elkaar begrijpt, leer je elkaar ook appreciëren." De opbrengst van de sponsorwandelingen wordt gestort in het droogtefonds.